İşitme kaybı belirtileri ve ne zaman işitme testi yaptırmalı?

İşitme kaybı nedir?

İşitme kaybı, seslerin kulaktan beyne ulaşma sürecinin herhangi bir noktasında yaşanan bir aksama sonucu bazı seslerin daha zayıf duyulması ya da hiç duyulmamasıdır. Hafiften çok ileri düzeye kadar değişen farklı derecelerde görülebilir ve tek kulağı ya da iki kulağı da etkileyebilir. Yaşa bağlı değişiklikler, yüksek sese uzun süre maruz kalma, kulak enfeksiyonları, doğuştan gelen nedenler ve bazı ilaçlar gibi pek çok etken işitmeyi etkileyebilir.

İşitme kaybı çoğu zaman yavaş ilerlediği için kişi kendisi fark etmeyebilir; çevresindekiler önce bu durumu görür. Bu yüzden belirtileri tanımak ve şüphe duyulduğunda test yaptırmak önemlidir.

Sık görülen belirtiler

• Konuşulanları sık sık tekrar ettirmek veya yanlış anlamak.
• Televizyon ya da radyonun sesini çevredekilerin rahatsız olacağı kadar açmak.
• Kalabalık veya gürültülü ortamlarda sohbeti takip etmekte zorlanmak.
• Telefonda konuşulanları anlamakta güçlük çekmek.
• Çocuk ve kadın seslerini ya da kuş cıvıltısı gibi yüksek tonlu sesleri zor duymak.
• İnsanların mırıldanarak konuştuğunu düşünmek.
• Zil, telefon veya kapı sesini kaçırmak.
• Sosyal ortamlardan yorgunluk nedeniyle kaçınmaya başlamak.

İşitme testi (odyometri) nasıl yapılır?

İşitme testi ağrısız ve kısa sürede yapılan bir değerlendirmedir. Kulaklıklar aracılığıyla farklı frekanslarda ve şiddetlerde sesler verilir; duyduğunuz en hafif sesi belirtirsiniz. Sonuçlar, odyogram adı verilen bir grafikte gösterilir ve işitme kaybının hangi seslerde ve ne düzeyde olduğunu ortaya koyar. Gerektiğinde konuşmayı anlama testi gibi ek değerlendirmeler de yapılabilir.

Test öncesinde kulak kirinin fazla olması sonuçları etkileyebilir; gerekirse uzman kulağınıza bakarak bu konuda sizi yönlendirir. Test sonucu normalse rahatlayabilirsiniz; işitme kaybı saptanırsa nedenine ve düzeyine göre bir yol haritası çıkarılır.

Ne zaman test yaptırmalı?

Yukarıdaki belirtilerden birkaçını kendinizde ya da bir yakınınızda fark ediyorsanız işitme testi yaptırmak için beklemeye gerek yoktur. Belirli bir yaşın üzerindeki kişilerin işitmelerini belirli aralıklarla kontrol ettirmesi de iyi bir alışkanlıktır. Gürültülü ortamlarda çalışanlar ve sık yüksek sese maruz kalanlar için de düzenli kontrol önerilir.

Şu durumlarda ise beklemeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurmak gerekir: ani gelişen işitme kaybı, kulakta ağrı veya akıntı, baş dönmesiyle birlikte işitme azalması ve tek kulakta aniden başlayan çınlama. Bu tür belirtiler tıbbi bir değerlendirme gerektirir.

İşitme kaybının farklı türleri

İşitme kaybı, sorunun kulağın hangi bölümünde olduğuna göre genel olarak üç ana türe ayrılır. İletim tipi kayıp, sesin dış ve orta kulaktan iç kulağa iletilmesinde yaşanan sorunlardan kaynaklanır; kulak kiri birikmesi, orta kulak iltihabı veya kulak zarındaki sorunlar bunlara örnektir ve bir kısmı tıbbi tedaviyle düzelebilir. Sensörinöral kayıp iç kulaktaki işitme hücrelerinde veya işitme sinirinde yaşanan bir sorundan kaynaklanır ve yaşa bağlı işitme kaybı da bu grupta yer alır. Mikst tip kayıpta ise bu iki durum bir arada görülür.

Kaybın türünü ve düzeyini ancak uzman değerlendirmesi ve işitme testi ortaya koyabilir. Bu nedenle kendi kendinize teşhis koymaya çalışmak yerine bir uzmana başvurmak en doğru yoldur.

Çocuklarda ve yetişkinlerde dikkat edilecekler

Çocuklarda işitme kaybı konuşma ve dil gelişimini etkileyebileceği için erken fark edilmesi çok önemlidir. Çocuk adı söylendiğinde dönmüyorsa, sesli oyuncaklara tepki vermiyorsa, televizyonu çok yüksek sesle izliyorsa veya konuşma gelişiminde gecikme varsa ailelerin bir uzmana başvurması gerekir. Çocuğun işitmesi, bu tür belirtiler olmasa da belirli dönemlerde kontrol edilebilir.

Yetişkinlerde ise işitme kaybı çoğunlukla yavaş ilerler ve kişi uzun süre fark etmez. Sosyal hayattan uzaklaşma, iş toplantılarında zorlanma ve iletişimde sorun yaşama gibi dolaylı etkiler görülebilir. Bu nedenle işitme sorunlarını yaşın doğal bir sonucu sayıp ihmal etmemek, test yaptırmak için erken davranmak faydalıdır.

İşitme testine nasıl hazırlanılır?

İşitme testi için özel bir hazırlık gerekmez; ancak birkaç küçük nokta süreci kolaylaştırır. Randevuya gelmeden önce yüksek sesli ortamlardan, örneğin konser veya gürültülü bir iş ortamından birkaç saat uzak durmak sonuçların daha güvenilir olmasına yardımcı olabilir. Kullandığınız ilaçları ve geçmişte geçirdiğiniz kulak enfeksiyonlarını veya ameliyatlarını uzmana anlatmanız faydalıdır. Mümkünse işitme kaybı belirtilerini fark eden bir yakınınızla birlikte gelin; onların gözlemleri değerlendirmeye katkı sağlar.

Test sonrası ne olur?

İşitme kaybı saptanırsa uygun çözüm kaybın düzeyine, nedenine ve günlük yaşamınıza göre belirlenir. Bazı durumlarda tıbbi tedavi gerekebilir; bazı durumlarda ise işitme cihazı uygun bir çözüm olur. Karar, test sonuçları ve uzman değerlendirmesiyle birlikte verilir; tek başına cihaz modeli seçmek yerine önce değerlendirme yapılması bu yüzden önemlidir.

İşitme cihazı kullanımına karar verilirse ilk adım uygun modelin seçilmesi, ardından cihazın denenip ayarlanmasıdır. Bu süreç hakkında daha ayrıntılı bilgi için ilk işitme cihazı rehberimizi okuyabilirsiniz.

Çınlama ve kulak tıkanıklığı hissi

Kulakta çınlama (tinnitus) veya tıkanıklık hissi, işitme kaybıyla birlikte görülebilen yaygın şikâyetlerdendir. Çınlama her zaman işitme kaybı anlamına gelmez; ancak sürekli ya da giderek artan çınlama bir uzmana danışmak için yeterli bir nedendir. Özellikle tek kulakta başlayan, ani ortaya çıkan veya baş dönmesiyle birlikte seyreden çınlamalar bekletilmeden değerlendirilmelidir. Çınlama şikâyeti olan birçok kişide işitme testi, durumun işitme kaybıyla ilişkisini anlamak için ilk adım olur.

İşitmeyi korumak için öneriler

• Yüksek sesli ortamlarda kulak koruyucu kullanın.
• Kulaklıkta ses seviyesini ve kullanım süresini makul tutun.
• Kulağı kürdan, kulak çöpü gibi nesnelerle kurcalamayın.
• Kulak enfeksiyonu belirtilerini ciddiye alın ve zamanında doktora başvurun.
• İşitmenizi düzenli aralıklarla kontrol ettirin.